Hypnose heeft een imago-probleem. Wie het woord hoort, denkt aan een man met een slingerend horloge, of aan kandidaten op een podium die kakelen als een kip. Dat is jammer, want achter die façade schuilt een serieus en goed onderzocht therapeutisch instrument.
Grote medische instanties en universiteiten erkennen hypnose inmiddels als een effectief en wetenschappelijk onderbouwd hulpmiddel voor een breed scala aan klachten. Hieronder een overzicht van wat de wetenschap tot nu toe heeft aangetoond.
Pijn
Pijnverlichting is de meest gedocumenteerde toepassing van hypnose. Het werkt bij acute pijn — denk aan medische ingrepen, injecties bij kinderen, brandwondbehandeling — maar ook bij chronische pijn zoals lage rugklachten, gewrichtspijn en kankerpijn. Specifieke syndromen als fibromyalgie, migraine en spanningshoofdpijn reageren eveneens goed. Zelfs in de tandheelkunde wordt hypnose met succes ingezet bij faciale pijn en het trekken van kiezen.
Chirurgie
In de anesthesiologie wordt hypnose gebruikt als aanvulling op farmacologische verdoving — en in specifieke gevallen bij hoog-hypnotiseerbare patiënten zelfs als enige verdovingsmiddel. Patiënten die voor een ingreep hypnose kregen, bleken achteraf minder pijnstillers nodig te hebben en herstelden sneller. Ook bij kinderen met angst voor operaties zijn goede resultaten geboekt.
Maag- en darmklachten
Bij het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) zijn de resultaten opvallend positief. Onderzoek toont aan dat hypnotherapie niet alleen klachten vermindert, maar ook kostenverlagend werkt ten opzichte van reguliere behandeling. Daarnaast zijn er veelbelovende bevindingen bij maagzweren en de ziekte van Crohn.
Bevalling en menstruatie
Hypnose wordt al lange tijd gebruikt bij bevallingen. Het kan de duur verkorten, de behoefte aan pijnmedicatie verminderen en bijdragen aan het welzijn van moeder en kind. Ook ernstige menstruatieklachten blijken goed te reageren op hypnotherapeutische begeleiding.
Psychologische klachten
Hypnose beïnvloedt direct de werking van het brein. Bij angststoornissen concludeerde een studie in The Lancet dat hypnose vijftig procent effectiever was dan conventionele therapieën. Bij rookverslaving, gewichtsbeheersing en slaapproblemen zijn de resultaten eveneens positief gedocumenteerd.
Huid
Misschien verrassend: ook bij huidaandoeningen waarbij psychologische factoren een rol spelen, zoals wratten, eczeem, psoriasis en herpes, zijn positieve effecten gevonden. Bij wratten bleek hypnose remissie te veroorzaken die niet aan placebo kon worden toegeschreven.
Neurologische revalidatie
In de revalidatiegeneeskunde wordt hypnose ingezet na een beroerte, voor verbetering van motorische functies en vermindering van spasticiteit. Ook bij geheugentraining na niet-aangeboren hersenletsel zijn positieve resultaten beschreven.
Wie profiteert het meest?
De effectiviteit hangt deels samen met de hypnotiseerbaarheid van een persoon — hoog-hypnotiseerbare mensen ervaren over het algemeen grotere voordelen. Maar dat betekent niet dat hypnose alleen voor hen werkt. Hersenscans laten zien dat hypnose bij vrijwel iedereen die in een hypnotische toestand komt meetbare neurologische veranderingen teweegbrengt. Het brein doet iets anders. Dat is geen geloof — dat is meetbaar.