Hoe sneller, hoe minder mysterie
Snelle en show-inducties lijken de zuiverste hypnotische macht — maar juist de dramatiek toont het gewone mechanisme: verwachting, voorselectie en suggestie. Deel 4 van de techniekenreeks.
Brein en bewustzijn
“U moet antwoorden” — wat een verhoor leert over geheugen
Het verhoor van Grapperhaus laat zien wat druk met geheugen doet. Over reconstructie, confabulatie onder dwang en waarom hypnose geen archief opent.
Het doorzichtige glas
Als het zelf altijd een model is, wat is dan gewoon wakker zijn? Over het doorzichtige zelfmodel, alledaagse trances, en het verschil in graad tussen waak en hypnose.
Het oog als orakel
De NLP-claim dat oogbewegingen geheugen en gedachten verraden is herhaaldelijk getoetst en weerlegd. Wat de blik wél prijsgeeft — en wat niet.
De kritische factor bestaat niet — toetsing wel
Dave Elman definieerde hypnose als het omzeilen van de kritische factor. Maar bestaat die factor wel — en als het onbewuste geen plaats is, wat bewaakt die poortwachter dan? Van Elman tot Erickson.
Een molecuul is geen verklaring
Dopamine is niet het beloningsstofje, cortisol niet het stresshormoon, oxytocine niet het knuffelhormoon. Over de stofjes als stopwoord in breinboeken.
Het onderbewuste bestaat niet — onbewuste processen wel
Waarom de neurowetenschap geen “onderbewuste” vindt maar onbewuste processen — en waarom dat onderscheid de cliënt niet fragmenteert maar heel laat.
Hypnose voorbij het rolspel
Een hooggevoelige onder hypnose leest de woorden niet meer. Geen rolspel — dat is methodologisch ontmanteld. Maar wat dan wel? Een tocht door het werk van Orne, Kinnunen, Bryant, Raz en Dienes.
Hypnose werkt. Maar hoe?
Hypnose werkt — daar zijn de meeste onderzoekers het over eens. Over de vraag waarom hypnose werkt, woedt al decennia een wetenschappelijk debat. Is er sprake van een echte trance, een veranderde bewustzijnstoestand? Of is hypnose te verklaren uit alledaagse processen als verbeelding, verwachting en sociale rol? Een verkenning van het oudste meningsverschil in het veld — en de integratieve modellen die het debat voorbij proberen te gaan.
Wie hypnotiseert wie? Het zelf onder hypnose
Als alle hypnose binnen het bewustzijn van de cliënt plaatsvindt, wie of wat is dan eigenlijk dat “zelf” in zelfhypnose? Vanuit predictive coding is het antwoord verrassend: er is geen vast zelf — het is een model dat het brein onophoudelijk produceert. Wat hypnose dan wél doet, en waarom de slogan in dit licht uit elkaar valt.