Als alle hypnose binnen het bewustzijn van de cliënt plaatsvindt, wie of wat is dan eigenlijk dat “zelf” in zelfhypnose? Vanuit predictive coding is het antwoord verrassend: er is geen vast zelf — het is een model dat het brein onophoudelijk produceert. Wat hypnose dan wél doet, en waarom de slogan in dit licht uit elkaar valt.
Van een mooie ontdekking in macaakhersenen tot “de neuronen die de beschaving vormden”: het spiegelneuron is onderweg flink overbelast. Wat zegt het onderzoek écht — over empathie, over autisme, en over de aap die een pinda zag pakken? Een nuchtere herlezing van een neuromythe in opbouw.
Na LeDoux en Panksepp het derde kamp: Lisa Feldman Barrett’s Theory of Constructed Emotion. Volgens haar zit angst niet in een gebied, een circuit of een systeem — emoties worden in het moment geconstrueerd door een voorspellend brein dat lichaamssignalen interpreteert in het licht van context en concept. Een radicale herformulering, met directe aansluiting op predictive processing en allostase, en met concrete implicaties voor hoe hypnose werkt. Niet zonder kritiek: Barrett gaat ver, en negeert Panksepp’s data. Maar haar model verklaart wat de andere kampen laten liggen.
“Alle hypnose is zelfhypnose” — een geruststelling die je in elke praktijk hoort. Maar er zijn ook hypnotiseurs die het flat-out onzin vinden. Wat klopt er, en wat niet? Een verkenning langs het onderzoek naar suggestie, vatbaarheid, alliantie en agency, met een blog van Edwin Selij over de komst van Justin Tranz als aanleiding.
Een huisarts probeert op LinkedIn iets troostends de wereld in te brengen: bewustzijn zou bestaan zonder hersenactiviteit, en wij zijn meer dan ons lichaam. Maar zijn tekst is zelf een vorm van hypnose. Wat gebeurt er als we hem naast Anil Seth en het Boeddhisme leggen? Welke troost houdt stand?
Op het amygdala-artikel kwam een terechte vraag: en Jaak Panksepp dan? Panksepp scheidde wat LeDoux op één hoop gooide — FEAR (het amygdala-systeem) en PANIC (separatie-distress, via opioïden en oxytocine). Twee verschillende soorten ellende, twee verschillende circuits. Daarbovenop voerden de twee neurowetenschappers een diepere ruzie over de vraag of dieren überhaupt iets voelen. Een korte vervolgpost over die controverse, en wat eruit overblijft voor de praktijk.
In zelfhulpboeken en op LinkedIn is de amygdala een alarmbel die het bewuste denken passeert — angst zit “in het oerbrein”. Maar de neurowetenschap heeft dat beeld al een kwart eeuw verlaten. De amygdala doet ook positieve emoties en is voor paniek niet eens vereist, zoals patiënt SM zonder amygdala bewees toen ze in paniek raakte van kooldioxide. Wat populaire bronnen “neurokitsch” maakt, en wat dat betekent voor hypnose.
Je bent rechterhersenhelft, ik ben linker — vandaar de miscommunicatie. Het klinkt logisch en het verklaart conflicten netjes. Maar de neurowetenschap kent geen linkerbrein- of rechterbreinmensen. Een onderzoek onder ruim duizend mensen vond geen enkel bewijs dat iemand zijn ene hersenhelft als geheel sterker gebruikt. Lateralisatie bestaat wel, maar lokaal en per verbinding, niet als denktype. Dit artikel legt uit waar de mythe vandaan komt, waarom ze zo nuttig voelt in conflicten, en hoe je hetzelfde verschil tussen denkstijlen preciezer kunt benoemen — op een manier die ruimte laat voor groei.
Een hypnotherapeut die twintig jaar mensen naar vorige levens begeleidt, zegt zelf niet in reïncarnatie te geloven. Edwin Selij legt uit waarom — en nodigt uit het te onderzoeken. Onder die ene zin zitten twee beweringen verstopt: een verdedigbare over therapie, en een sprong over natuurkunde. Over een brein dat als radio afstemt op een tijdloos informatieveld, drie keer hetzelfde woord “informatie” dat drie verschillende dingen betekent, het verschil tussen informatie die behouden blijft en informatie die je kunt ophalen — en waarom dat radiomodel verdacht veel lijkt op een esoterisch idee van ruim een eeuw oud.
Vijfennegentig procent van je gedrag onbewust, vijf procent bewust. Het cijfer staat in tientallen boeken, maar berust nergens op. Een zoektocht naar de herkomst van een ronde claim — en naar de reden waarom zelfs hypnotherapeuten erin trappen.
