Over rugpijn, onderdrukte woede, en een arts die niemand wilde geloven
John Sarno was revalidatiearts aan de New York University. Hij behandelde decennialang patiënten met chronische rugpijn, en hij deed iets wat zijn collega’s niet deden: hij luisterde naar wat er verder nog speelde in hun leven.
Zijn conclusie was radicaal en werd hem niet in dank afgenomen: de meeste chronische rugpijn — en een groot deel van fibromyalgie, carpaal tunnel syndroom, migraine, maag-darmklachten en andere veelvoorkomende klachten — is niet structureel van aard, maar psychosomatisch. Niet ingebeeld. Niet zwakker. Psychosomatisch: veroorzaakt door processen in het onbewuste die zich vertalen naar fysieke symptomen.
Hij noemde het Tension Myositis Syndrome, TMS. En hij bleef het zijn hele loopbaan verdedigen, ook toen de medische wereld hem grotendeels negeerde.
Wat Sarno beweert
Het centrale mechanisme in The Divided Mind is dit: het brein produceert pijn als afleidingsmanoeuvre. Niet omdat het je wil straffen, maar omdat het je wil beschermen. Er is onderdrukte woede in het onbewuste — woede die te gevaarlijk of te pijnlijk voelt om te ervaren — en het brein zorgt ervoor dat je aandacht ergens anders naartoe gaat. Naar je rug. Je schouder. Je kniepezen.
Die pijn is echt. De zuurstoftoevoer naar een spier of zenuw wordt daadwerkelijk gereduceerd. Maar de oorzaak is niet een hernia of een sleetse meniscus — die afwijkingen zijn er vaak wel, maar ze veroorzaken de pijn niet. Ze zijn, zoals Sarno het noemt, “red herrings”: aanlokkelijke maar misleidende verklaringen die de medische wereld maar al te graag aanneemt.
Het bewijs voor zijn these is grotendeels klinisch: duizenden patiënten die herstelden zodra ze het mechanisme begrepen. Sarno beschrijft gevallen van mensen die pijnvrij werden simpelweg door zijn boek te lezen. Dat klinkt als kwakzalverij, maar past volledig in zijn logica: als het brein de pijn produceert om iets verborgen te houden, dan verliest die truc zijn kracht zodra je hem doorziet.
Waarom het interessant is voor wie iets met hypnose doet
De parallel met hypnotherapie is onmiddellijk zichtbaar. Sarno bereikt via bewustwording en cognitie wat een hypnotherapeut bereikt via trance: toegang tot hetzelfde territorium. Het onbewuste beïnvloeden door de beschermende strategie te herkennen en te benoemen.
Zijn behandelprogramma bestaat dan ook voor een groot deel uit het schrijven, praten en nadenken over wat er werkelijk speelt — niet over de rug. Over het leven. Over de woede die nergens naartoe kan.
Interessant is ook zijn “symptoomimperatief”: als een symptoom wegvalt door behandeling zonder dat de onderliggende oorzaak is aangepakt, produceert het brein gewoon een nieuw symptoom. De pijn verplaatst zich. Of er verschijnt een nieuwe klacht. Wie dat herkent uit de praktijk, weet dat Sarno iets beschrijft wat echt bestaat.
Wat minder sterk is
Sarno steunt zwaar op Freud. Dat is zijn conceptueel kader en het maakt zijn schrijven toegankelijk, maar het is ook gedateerd. Moderne neurowetenschappen hebben het onbewuste inmiddels beter in kaart gebracht dan Freud kon, en Sarno gaat daar nauwelijks in mee.
Hij erkent ook zelf dat hij geen laboratoriumbewijzen heeft. Zijn bewijs is klinisch succes. Dat is overtuigender dan het klinkt — duizenden casussen, consistent patroon — maar wetenschappelijk gezien is het geen gerandomiseerd onderzoek.
De laatste helft van het boek bestaat uit bijdragen van collega-artsen. Die zijn wisselend van kwaliteit. Sommige zijn interessant, andere herhalen wat Sarno al gezegd heeft of driften af naar specifiekere klinische terreinen die minder relevant zijn.
Eén nuance die Sarno zelf ook maakt, maar die in populaire samenvattingen vaak verloren gaat: hij zegt niet dat de hernia verdwijnt. Hij zegt dat de pijn verdwijnt, omdat die pijn niet door de hernia werd veroorzaakt. Op een MRI staat de hernia er daarna gewoon nog. Dat onderscheid is belangrijk.
Conclusie
The Divided Mind is geen gemakkelijk boek voor wie gewend is aan gestructureerd wetenschappelijk onderzoek. Het is de neerslag van een loopbaan vol klinische observaties, geschreven door iemand die zijn leven lang voor iets heeft gestaan wat de mainstream niet wilde horen.
Voor wie werkt met hypnose, lichaam en geest, of de verbinding tussen emotie en fysieke klachten: dit is verplichte literatuur. Niet omdat alles erin klopt, maar omdat het de juiste vragen stelt.
Aanbevolen voor: hypnotherapeuten, geïnteresseerden in psychosomatiek, mensen met chronische pijn die zijn uitbehandeld.
Minder geschikt voor: wie op zoek is naar een handboek met protocollen of klinische richtlijnen.
📖 The Divided Mind — John E. Sarno | DuckWorth, 2007
Meer artikelen van John E. Sarno?
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.