Vijfennegentig procent van je gedrag onbewust, vijf procent bewust. Het cijfer staat in tientallen boeken, maar berust nergens op. Een zoektocht naar de herkomst van een ronde claim — en naar de reden waarom zelfs hypnotherapeuten erin trappen.
Voorspelt het brein de werkelijkheid of anticipeert een belichaamd organisme op wat mogelijk is? Twee neurowetenschappelijke modellen verklaren dezelfde hypnotische fenomenen — catalepsie, arm-levitatie, analgesie — op fundamenteel verschillende manieren.
De populaire stelling dat het brein geen verschil ziet tussen fantasie en werkelijkheid is een neuromythe. Het brein gebruikt deels overlappende netwerken voor verbeelding en waarneming, maar onderscheidt ze actief via sensorische intensiteit en frontale controle. Het predictive coding-model biedt een preciezere verklaring voor hoe hypnose werkt: niet door het brein te misleiden, maar door de manier te beïnvloeden waarop het brein zijn eigen voorspellingen weegt.
Een steeds populairder verhaal in het therapeutische werkveld zegt dat veel klachten bij kinderen — en zelfs volwassenen — te herleiden zijn tot reflexen die nooit fatsoenlijk “geïntegreerd” zijn. De Moro-reflex die als baby was uitgedoofd zou bij die ene drukke leerling stiekem nog actief zijn. En er is een hele praktijk waar je dat kunt laten “uitzetten”. Klinkt mooi. Klopt het ook?
Gaat Virtual Reality de hypnose vervangen? Een nuchtere blik op wat onderzoek werkelijk laat zien — van SnowWorld bij brandwondenpatiënten tot VR-hypnose in Luik. Plus: waarom mensen met aphantasia juist baat kunnen hebben bij de combinatie.
De nervus vagus heeft de afgelopen jaren een opmerkelijke carrière gemaakt. Sinds Stephen Porges zijn polyvagaaltheorie lanceerde, is deze zwervende zenuw uitgegroeid tot een verklaringssleutel voor trauma, freeze-reacties en sociale verbinding. De theorie is populair — in therapeutenopleidingen, coachingstrajecten en wellnessblogs. Maar de anatomie klopt niet, de evidentie ontbreekt, en Porges schreef zelf dat zijn theorie niet bedoeld is om bewezen of weerlegd te worden. Dat is geen wetenschap. Dat is een verhaal.
“Ik werk al jaren zo en het werkt — daar haal ik mijn leer uit, niet uit boeken.” Een veelgehoorde zin in coaching en therapie. Maar wat bewijst een tevreden cliënt eigenlijk? En wat ziet de werker niet?
Een beroemd cijfer uit de populaire neurowetenschap — dat het onbewuste 11,2 miljoen bits per seconde verwerkt en het bewustzijn maar 60 — blijkt een stamboom te hebben die teruggaat tot een achterkant-van-een-envelop-berekening uit de jaren vijftig. Hoe een schatting via Nørretranders, Dijksterhuis, Szapora en Smit een wetenschappelijk feit werd.
In februari 2026 publiceerde de Israëlische gastro-enterologievereniging een position paper dat gut-directed hypnotherapy (GDH) erkent als een effectieve behandeling voor prikkelbare darmsyndroom (IBS), naast cognitieve gedragstherapie. Het document benadrukt de noodzaak van voldoende sessies en gestructureerde protocollen voor succesvolle resultaten, wat wijst op een normalisering van hypnotherapie binnen de reguliere geneeskunde.
Paul Smit stelt dat ons gedrag en beslissingen voor 99,9995% onbewust zijn, wat een fascinerende illusie van controle oproept. Deze bewering, geworteld in neurowetenschap, trekt aandacht maar mist wetenschappelijke basis. Het artikel bespreekt hoe taal en overtuiging onze ervaringen beïnvloeden, wat leidt tot een paradox over waarheid en perceptie.
