De Boeddha in de etalage
Wanneer wordt een echte gelijkenis tussen boeddhisme en neurowetenschap te veel beloofd? Een preprint als specimen van de drang tot convergentie.
Wanneer wordt een echte gelijkenis tussen boeddhisme en neurowetenschap te veel beloofd? Een preprint als specimen van de drang tot convergentie.
Als een coachmodel werkt, mag het dan gebruikt worden — ook al heeft de wetenschap er afstand van genomen? Over de verborgen kosten van neuromythes in coaching.
Wat als VR, AI en neurofeedback samen een hypnotherapeutisch systeem vormen dat objectief meet wat een mens alleen kan aanvoelen? De cijfers van Therabot, EEG-markers voor trance en sycofante chatbots maken de discussie scherper dan de hypnose-community lief is.
Hypnose werkt — daar zijn de meeste onderzoekers het over eens. Over de vraag waarom hypnose werkt, woedt al decennia een wetenschappelijk debat. Is er sprake van een echte trance, een veranderde bewustzijnstoestand? Of is hypnose te verklaren uit alledaagse processen als verbeelding, verwachting en sociale rol? Een verkenning van het oudste meningsverschil in het veld — en de integratieve modellen die het debat voorbij proberen te gaan.
Als alle hypnose binnen het bewustzijn van de cliënt plaatsvindt, wie of wat is dan eigenlijk dat “zelf” in zelfhypnose? Vanuit predictive coding is het antwoord verrassend: er is geen vast zelf — het is een model dat het brein onophoudelijk produceert. Wat hypnose dan wél doet, en waarom de slogan in dit licht uit elkaar valt.
Van een mooie ontdekking in macaakhersenen tot “de neuronen die de beschaving vormden”: het spiegelneuron is onderweg flink overbelast. Wat zegt het onderzoek écht — over empathie, over autisme, en over de aap die een pinda zag pakken? Een nuchtere herlezing van een neuromythe in opbouw.
Na LeDoux en Panksepp het derde kamp: Lisa Feldman Barrett’s Theory of Constructed Emotion. Volgens haar zit angst niet in een gebied, een circuit of een systeem — emoties worden in het moment geconstrueerd door een voorspellend brein dat lichaamssignalen interpreteert in het licht van context en concept. Een radicale herformulering, met directe aansluiting op predictive processing en allostase, en met concrete implicaties voor hoe hypnose werkt. Niet zonder kritiek: Barrett gaat ver, en negeert Panksepp’s data. Maar haar model verklaart wat de andere kampen laten liggen.
“Alle hypnose is zelfhypnose” — een geruststelling die je in elke praktijk hoort. Maar er zijn ook hypnotiseurs die het flat-out onzin vinden. Wat klopt er, en wat niet? Een verkenning langs het onderzoek naar suggestie, vatbaarheid, alliantie en agency, met een blog van Edwin Selij over de komst van Justin Tranz als aanleiding.
Een huisarts probeert op LinkedIn iets troostends de wereld in te brengen: bewustzijn zou bestaan zonder hersenactiviteit, en wij zijn meer dan ons lichaam. Maar zijn tekst is zelf een vorm van hypnose. Wat gebeurt er als we hem naast Anil Seth en het Boeddhisme leggen? Welke troost houdt stand?
Op het amygdala-artikel kwam een terechte vraag: en Jaak Panksepp dan? Panksepp scheidde wat LeDoux op één hoop gooide — FEAR (het amygdala-systeem) en PANIC (separatie-distress, via opioïden en oxytocine). Twee verschillende soorten ellende, twee verschillende circuits. Daarbovenop voerden de twee neurowetenschappers een diepere ruzie over de vraag of dieren überhaupt iets voelen. Een korte vervolgpost over die controverse, en wat eruit overblijft voor de praktijk.